نوشته های دختر گیلک

12 سپتامبر 2011

تنها نقش برجسته رنگي طاق بستان رنگ مي بازد

Filed under: Uncategorized — یسنا @ 05:34

اگر چه طاق‌بستان مجموعه‌اي متعلق به دوره ساساني است، اما در قرن 19، بخشي به آن اضافه شد که اکنون تنها نقش برجسته رنگي اين طاق است. در حال حاضر اين قسمت اکنون مورد بي‌توجهي قرار گرفته و رنگ‌هاي آن در حال محو شدن است.
اين نفش برجسته رنگي در قسمت طاق بزرگ ايجاد شده است، با اين حال ارزش اين نقش برجسته قاجاري اگر چه هرگز به گرد نقوش بي بديل ساساني طاق بستان نمي رسد اما در هر حال بازگو کننده تاريخ و هنر بخشي از حاکمان ايران در گذشته است و بر اساس قانون شامل آثار تاريخي و عتيقه مي شود.

محمد علي ميرزا پسر فتحعلي شاه حاکم خود راي کرمانشاه دستور داد نقش خود و فرزندانش را در درون اين طاق حجاري کنند، اگر چه روزي که اين نقش حکاکي شد اين حاکم قاجاري به نماي تاريخي و با ارزش نقش برجسته هاي ساساني طاق آسيب زد اما حالا به گذشت سال ها خود به بخشي از اثر تاريخي بدل شده است.

با اين حال اين نقش برجسته قاجاري طاق بستان هيچ گاه نه در زمان پهلوي و نه پس از ان در زمان بعد از پيروزي انقلاب جدي گرفته نشد و مورد محافظت قرار نگرفت ، به گونه اي که رنگ هاي استفاده شده در تزئين آن حالا در حال محو شدن کامل است. بايد توجه داشت رنگ هاي به کار رفته در اين نقش برجسته رنگ هاي شيميايي نبوده و به وسيله ترکيبات طبيعي ساخته شده است و از همين لحاظ نيز تحقيق و بررسي بر روي نوع مواد به کار رفته در اين رنگ ها و همچنين محافظت از آنها حائز اهميت است.

ناصرالدين شاه قاجار در سفري که به کرمانشاه داشت پس از بازديد از اين طاق در خاطرات خود درباره مجسمه‌ اي حکمرانان قاجار در طاق بزرگ مي‌نويسد: «”در ديوار سمت چپ طاق بزرگ به فرمان محمدعلي ميرزا حکمران کرمانشاه، قسمتي از حجاري‌هاي قديم را حک کردند و به‌جاي آن صورت او را به تصوير کشيدند. تاجي بر سر دارد و لباسش جواهرنشان است.

در بخش ديگري از دست نوشته هاي شاه قاجاري در اين باره با تمسخر اين نقش برجسته مي گويد: » بالاي اين صفحه آغاغني خواجه‌باشي محمدعلي ميرزاي مرحوم که از طوالش گيلان بوده است زحمت کشيده صورت مرحوم شاهزاده را نشسته و حشمت‌الدوله پسرش و پسر کوچک ديگرش را داده است حجاري نموده. خود آغاغني را هم با هيئت مکروه ايستاده در جلو شاهزاده نقش کرده‌اند. طوري بد و بي‌قاعده که واقعاً مهوع است و طاق را ضايع کرده است و بس که بد حجاري شده روي اشکال را رنگ‌آميزي کرده‌اند. الحق مايه تصييع طاق شده است.“

با وجود انتقادات تند و تيز ناصرالدين شاه از اين نقش اما بايد گفت، نقش برجسته محمدعلي ميرزا چندان هم فاقد ارزش هاي هنري نيست به ويژه انکه در طراحي و حجاري برخي جزئيات ان دقت فراواني شده است و حاصل کار در نهايت مطلوب بوده است.

محمدعلي ميرزاي دولتشاه فرزند فتحعلي شاه قاجار از جانب پدر به سرحدداري غرب منسوب شد و به‌عنوان والي کرمانشاه به‌ دنبال اقدامات شيخ علي‌خان و حاجي علي‌خان زنگنکه، حکام قبل، درصدد مرمت ويراني‌هائي که در اثر جنگ‌ها و کشمکش‌هاي في‌مابين دولت عثماني و ايران و نيز درگيري‌هاي محلي با همکاري مستشاران انگليسي به ساختن ديوانخانه، ميدان، مسجد و بازار اقدام نمودند و با الهام از مراسم تعزيه در پايتخت درصدد بسط و تشويق و ترتيب مقرري براي اين‌کار برآمد.

در يکي از کنده‌کاري‌هاي طاق‌بستان، تصويري از محمدعلي ميرزا در هيئتي شبيه فتحعلي‌شاه وجود دارد که بر تختي نشسته و فرزندانش نيز حضور دارند. اطراف تصوير کنده‌کاري شده وقفنامه سه دانگ از مزارع او که بايد به مصارف تعزيه و اطعام برسد، نوشته شده است.

طاق بزرگ با سنگ‌نگاره تاج‌گذاري خسروپرويز مهمترين اثر در طاق‌بستان است که داراي ايواني با فضاي مستطيل به عرض 7 متر و 85 سانتيمتر، ارتفاع 11 متر و 90 سانتيمتر و عمق 7 متر و 65 سانتيمتر است. مجالس شکار گراز و شکار مرغان و ماهيان در مرداب و نقش‌هاي فيل، اسب و قايق بخش هاي از آن است که نشان دهنده مراسم بزم و شادي شاهانه است. در کناره? ورودي طاق نيز سنگ‌نگاره‌اي از فرشتگان بال‌دار، وجود دارد.

در زير نقش تاج‌گذاري خسرو پرويز سواري زره‌پوش سوار بر اسب قرار دارد. در اين تصوير شاه در ميان و در سمت راست وي فروهر قرار دارد. فروهر تاجي کنگره‌دار بر سر دارد و حلقه فر ايزدي را به شاه مي‌دهد. لباس شاه و نگاره فروهر تا حدي يکسان است. هر دوي آن‌ها شلواري چين‌دار به پا دارند که توسط بندي به مچ پايشان چسبيده است. هم‌چنين هر دو داراي کمربند و دست‌بند هستند. درسمت چپ شاه، ميترا قرار دارد

نوشتن دیدگاه »

هنوز دیدگاهی داده نشده است.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

وب‌نوشت روی وردپرس.کام.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: